Tekst: Sandra Barth-Oosting
Van 15 augustus tot 15 september reist Sandra Barth door de Eemvallei. Ze probeert meer verbonden te raken met haar gebied en te verbinden met de mensen die daar werken aan een regeneratieve samenleving.
Na de Oereem is het de logische volgende stap om naar de monding van de Eem te gaan. Immers is bij een bioregionale reis door de Eemvallei dat het logische startpunt. Ik had al wat research gedaan en ik zag dat je via jachthaven Het Raboes direct bij de monding van de Eem kon komen. Dus deze zaterdag staat een ritje naar de monding van de Eem én Spakenburg op het programma voor mijn man, Vincent, en mij, nadat we een groentepakket bij de Herenboeren hebben opgehaald.
Herenboeren van Hoogland-West
Omdat een collega met vakantie is, mag ik zijn groentepakket ophalen bij Herenboerderij ‘De Hooge Hof‘ in Hoogland-West. Dit is net buiten het dorp Hoogland. Begin 2026 zijn 140 huishoudens deze coöperatieve boerderij gestart. Als lid ben je mede-eigenaar je deelt samen in alles wat het land voortbrengt: vers, lokaal en met aandacht voor natuur, dier en mens. We rijden ernaartoe en slaan af bij de rondweg en rijden het landelijk gebied in. Aan de rand van de weg staat een bord met een hesje eromheen met de tekst: zorg dat je opvalt. Ze zijn alleen vergeten het hesje te vervangen, want dat is allang niet meer fluorescerend.
We slaan even verderop linksaf het terrein van de Herenboeren op. Er staat een mevrouw met een (wel fluorescerend) hesje om ons op te vangen en geeft aan dat de parkeerplaats vol is. Maar verderop staat een man die gebaart dat er nog wel plek is. We krijgen maar net onze auto ertussen en kunnen onze groente ophalen. Het is een drukte van jewelste.
Een aantal mensen is bloemen aan het plukken; er zijn mensen aan het werk op het land en bij de uitgifte wemelt het van de stadsbewoners die hun groenten komen afhalen. Dit verloopt heel ordentelijk: je geeft eerst je lidmaatschapsnummer op en of je voor één, twee of meer monden komt halen. Dan ga je netjes een ‘buffet’ af waar dames staan die vertellen hoeveel je mag meenemen. Een geoliede machine helemaal door inwoners gezamenlijk georganiseerd. Ik ben trots: dit kunnen mensen met elkaar!
Aardappels rapen en boter, kaas en eieren
Met een tas vol groenten, lopen we naar het aardappelveldje waar we ook nog aardappels mogen rapen. Een aantal mensen heeft de planten al uitgespit en de aardappels liggen in een richel. Eén bakje per mond. Duidelijke hoeveelheden. Dan vertelt Vincent dat er ook een kaasautomaat is. Die wil hij even laten zien. We lopen over het erf ernaartoe. Maar dit blijkt privéterrein te zijn. We bieden snel onze excuses aan en zeggen toe via een ander hekje voortaan te lopen als we kaas willen halen. En ja, een prachtige automaat met boter, kaas en eieren. Ik kan het niet laten om een lekker stukje kaas met allerlei kruiden te kopen. We stappen met onze buit in de auto, klaar om het avontuur aan te gaan: de tocht naar de monding van de Eem!
Op avontuur naar de monding van de Eem
Dus gewapend met Google Maps, paraplu’s (je weet nooit) en een flinke dosis optimisme gaan Vincent en ik op weg. We moesten de snelweg nemen, want de polder Arkemheen, waar de Eem doorheen stroomt, is niet van alle kanten bereikbaar. We rijden langs Eemnes en komen al snel op smalle landweggetjes tussen gigantische vlaktes grasfalt, zoals de mensen in Het Groene Hart hun weides noemen. Alleen in Arkemheen zijn er twee bijzondere dingen aan de hand. Ten eerste is er nooit ruilverkaveling geweest en ten tweede is het geen drooggemalen polder, maar een gebied dat steeds volliep toen de Afsluitdijk er nog niet was. Hierdoor liggen de weggetjes en sloten niet kaarsrecht en zijn de kenmerken in het landschap van het vollopen met water nog zichtbaar. De zogenaamde waaien zijn meertjes, verbonden door een oude arm van de Eem, overgebleven van de overstromingen.
(Niet zo) echte avonturiers
Wij zijn altijd heel goed in het vergeten van dingen. Zo hebben we bijvoorbeeld niet onze wandelrugzak met regenponcho’s bij ons. Want hé, het is zomer, toch? Via een doodlopend weggetje komen we langs zo’n waai. Verderop liggen twee woonboten en daarachter twee vrachtschepen. Eén uit Urk en één uit Amsterdam. En zo komen we bij de jachthaven aan. Helaas: er is een groot hek waar je alleen door kan met een code. Er zijn ook geen mensen aan wie we kunnen smeken of ze ons erdoor willen laten, want ja, voor dit blog maken ze vast wel een uitzondering….
Een stukje terug zijn de schippers van het schip uit Amsterdam aan wal aan het sjouwen met spullen. Ik vraag ze hoe we naar de monding van de Eem kunnen komen. En stiekem hoop ik dat ze de trossen losgooien en mij op een rondvaart naar de monding en het Eemmeer meenemen. Aan deze kant van de Eem kunnen we dus niet naar de monding lopen. ‘Je mot de veerpont nemen naar Eemdijk en dan ken je aan de andere kant de Eem aflopen. Ik sie wel meer mensen dat doen.’ Er zit niets anders op. We keren om en rijden het smalle landweggetje terug.
Weidevogels spotten
Gelukkig is de veerpont niet ver en kunnen we direct de veerpont oprijden achter twee vrolijke boomerdames in een kleine lichtgrijze Picanto. Ook een paar fietsers nemen de veerpont. Ik sta op het dek want ik wil foto’s nemen, maar ik raak in gesprek met een man. Hij heeft een statief op de bagagedrager van zijn fiets en een camera om zijn nek met een lens van 30 cm lang in een bruine legerprint. Hier is geen twijfel mogelijk: die is in Arkemheen om weidevogels te spotten.
Zonder bomen of struiken
Deze polder staat bekend om zijn weidevogels, die hier welig tieren, want er zijn vrijwel geen bomen. Roofvogels gebruiken de bomen namelijk als uitkijkpunt. Roofvogels die in de lucht bidden, jagen wel op de weidevogels. Denk aan de torenvalk die huist in boerderijen. Of de bruine kiekendief die laag over de velden vliegt. Deze polder is heel weids zonder enige boom of struik door de vele overstromingen. En nu blijft dat zo om de weidevogels te beschermen. Er leven kievitten, reigers, ganzen, grutto’s, tureluurs, scholeksters en er komen ook trekkende vogels: ganzen, zwanen, goudplevieren en kemphanen.
Jaagweg afwandelen
De vogelaar weet mij te vertellen dat we, als we van de pont af gaan, linksaf moeten en dan de Jaagweg moeten afwandelen. Wij zijn nogal eigenwijs en nemen de auto tot zo dicht mogelijk bij de monding. Maar daar is een weiland. Met een sloot ertussen… Aangezien onze skills in slootje springen niet echt gevorderd zijn, besluiten we een stuk terug het wandelpad ‘Jaagpad’ te nemen. Terwijl we de auto parkeren, komt er een grote oude man met een net zo grote snor in een mini-jeep aanrijden. Als we uitstappen, schrikken we ons rot: er klinkt het schot van een geweer. Een troep ganzen vliegt net zo verschrikt op de lucht in, waar in de verte een bos uien hangt. De man heeft vanuit zijn auto een schot gelost.
Doorweekt en verkleumd
We volgen het pad tot we langs de Eem lopen. Het gaat stevig waaien en we voelen de Hollandse wind om onze oren blazen. Een paar druppels…. Paraplu’s zijn in de auto, natuurlijk. Niet zeuren, we lopen door naar de monding van de Eem. Maar dan gaat het zo hard regenen dat binnen no time onze kleren doorweekt zijn. We overwegen nog door te lopen, maar de wind maakt het zo koud dat we toch teruggaan. De jager die vanuit zijn auto jaagt, staat er nog. Geen vogel in de wei te bekennen. We gaan via huis, droge kleren aantrekken en vervolgens naar de volgende stop: Spakenburg.
De kade van het Eemmeer
We parkeren naast de voetbalclub en lopen naar het strandje. Daar varen twee botters en het lukt ons daar een paar mooie foto’s van te schieten. Gelukkig is de wind gaan liggen, dus ze gaan niet zo hard. Niet zo fijn voor hen, maar wel voor ons! We lopen langs de kade van het Eemmeer naar de haven van Spakenburg. We zijn hier nog nooit geweest en zien de gezelligheid van alle pleziervaartuigen, visserijschepen en een leuk Hollands Bed & B-ootje. Ertussendoor varen de Eemlijn, die naar Amersfoort gaat, en de Eemmeerboot met vrolijke vlaggetjes, die in de zomer de havensteden van het randmeer afvaart. Zo kun je per fiets of te voet over het water reizen.
Happening
We komen langzamerhand in het centrum van Spakenburg. In de zomer is de Spakenburgse markt een happening, vooral doordat de haven van Spakenburg vol met botters ligt. Inmiddels lusten we wel.wat te eten en gaan naast de botters op een terrasje zitten. Een oude man staat in de bediening, maar hij ziet ons niet. Een vrouw van een ander tafeltje springt op en neemt onze bestelling op. ‘Ik help wel vaker, ik ben de schoondochter.’ Ze komt al snel met onze drankjes. Ondertussen roept er een schipper op een botter: ‘Alle mensen met een ticket voor de vaart kunnen aan boord!’ In een oud-Hollands hemd en een schipperspet op, vaart hij behendig de haven uit. Terwijl hij stoer aan het roer staat en zijn medeschipper met een pikhaak zorgt dat de botter geen andere botters raakt, staat een dame in klederdracht aan zijn zijde met een prachtig kralentasje.
Meidenmarkt
Na de lunch lopen we nog over de markt, waar we niets kopen, want we hebben al groenten van de Herenboeren. Dus gaan we het museum bezoeken. Hier voert de Spakenburgse klederdracht de boventoon, vooral bekend om de herkenbare patronen met ruiten en bloemen. Een deel van de tentoonstelling gaat over de ‘meidenmarkt’: de zondagmiddagen waarop de meiden, in klederdracht natuurlijk, over de kades paradeerden en de jonge mannen langs de kant hen ‘keurden’.
De stoffen waar de klederdracht van gemaakt wordt, zijn nog altijd te koop in de winkel van het museum en zoals je ziet, worden ze niet alleen gebruikt voor klederdracht: de stoelen in het restaurantje van het museum zijn bekleed met deze stof, de gordijnen bij de bedstee én kussenslopen. Het toerist informatiepunt heeft ook een waslijn buiten hangen met ‘kraplappen’, de schouderstukken van de klederdracht. Deze prints worden nog altijd dankbaar gebruikt in kinderkleding en interieurs.
Biologisch en economisch aanpassingsvermogen
De aanleg van de Flevopolder was een strop voor de visserij van Spakenburg. Ze konden immers niet meer direct het IJsselmeer opvaren. Er was nu maar een klein strookje over: het Eemmeer met geen brak, maar zoet water. In plaats van bij de pakken neer te zitten, verruilde een groot deel van de vissers hun botters voor viskarren en rokerijen. Ze richtten zich op de visverwerking en verkoop. Een ander deel ging over op de bakkershandel. Het is de reden dat je vandaag de dag op vrijwel elke markt in Nederland wel een Spakenburgse visboer of bakker tegenkomt: een prachtig staaltje van biologisch en economisch aanpassingsvermogen!
Gezang van supporters
Toen we het museum uitgingen, dachten we dat we het filmpje van de voetbalclub nog hoorden. Maar nee, het was de tribune van F.C. Spakenburg én de IJsselmeervogels. Twee wedijverende clubs die pal naast elkaar hun velden hebben en ook tegelijk een wedstrijd. Het gezang van de supporters schalt over het hele dorp!
De cirkel is rond
Via de roerige kades en het supportersgezang lopen we terug naar de auto. De échte fysieke monding van de Eem hebben we vandaag door plensbuien, hekken en brede slootjes niet gezien, maar dat is misschien wel precies de les van een bioregionale reis: de natuur laat zich niet dwingen door ons strakke schema. We namen vandaag de verhalen mee van de Herenboeren, de weidevogels, de jaagpaden en het aanpassingsvermogen van de Spakenburgers. En die monding? Die wacht wel op ons tot de volgende wandeling! Over een week komt het vervolg, dan ga ik een ander deel van Arkemheen bezoeken. Lees je dan weer met me mee?
In deze serie blogs verken ik mijn eigen regio vanuit de visie van bioregionale regeneratie: als we meer verbonden zijn met onze eigen gebied, zorgen we er automatisch beter voor. Ook staat de verbinding met de waterstromen centraal, immers de rivieren zijn van oudsher onze levensaders: handel en landbouw waren hiervan afhankelijk. Wil je meer weten over dit gedachtegoed? Kom 12 oktober naar het event op de Eemlandhoeve waar Joe Brewer en Penny Heiple als keynote speakers aanwezig zijn! Meer info: klik op de banner hieronder.
Volg Impact033
Volg ons op Instagram, Facebook of LinkedIn om op de hoogte te blijven van het laatste nieuws. Meld je aan voor de nieuwsbrief als je het nieuws over impact in de regio 033 in je digitale brievenbus wilt ontvangen.
Lees verder
Studenten HU ontwikkelen campagne mét steun van Waterschap Vallei en Veluwe
Studenten HU starten campagne mét steun van Waterschap Vallei en Veluwe Schoon, veilig en...
Samen sterker in de wijk: inzichten en kansen voor ‘Utrecht Samen’
Dit najaar zijn er twee sessies georganiseerd voor fase 2 van coalitie Samen Gezond Eemland. Dit...
Rampen voorkomen begint vandaag
Rampen voorkomen begint vandaag – Internationale Dag ter Beperking van Natuurrampen Vorige week...
Doe mee met de challenge ‘Het fitste bedrijf van Eemland’ >>
Geniet van een heerlijke biologische, lokale maaltijd >>
Boek een trainings-, event- of vergaderruimte >>
Bekijk onze projecten >>