Schoon, genoeg en veilig water in de wijk: hoe doe je dat?

Door: Monique van Maare

Tijdens de hevige buien van 2021 trad de Barneveldse Beek in Amersfoort uit zijn oevers. Directeur en Sociaal verbindingsofficier Fiona Schussler van Het Klokhuis Wijkcentrum+ weet het nog goed: het water stond tot aan de achterdeur. Een zeer lokale kennismaking met weer dat, onder andere als gevolg van klimaatverandering, ook nu al voelbaar extremer wordt. Net als met de hittegolf van afgelopen weken – op het stenen plein rond het gebouw was de gevoelstemperatuur ruim 40 graden!

Het Klokhuis+ als warme spil in de wijk

Het wijkcentrum ligt ingeklemd tussen de wijken Randenbroek en Schuilenburg in Amersfoort. Het is een warme, laagdrempelige ontmoetingsplek in de wijk waar iedereen welkom is. Een plek om binnen te lopen voor een praatje, een activiteit of juist wat extra ondersteuning. Ook met praktische vragen kan men terecht. De “+” staat voor nét dat beetje extra: aandacht voor zorg, participatie en welzijn, aanvullend op het gewone wijkcentrumaanbod. Zo vervult Het Klokhuis Wijkcentrum+ een belangrijke brugfunctie tussen bewoners, informele netwerken en professionele ondersteuning.

Schoon, genoeg en veilig water

Samen met Hélène Oudshoorn van Rainproof Amersfoort keken we dit jaar naar mogelijkheden om Het Klokhuis weerbaarder te kunnen maken tegen de effecten van weersextremen, bijvoorbeeld met veel meer groen en regentonnen. Naast dat dit beschermende en verkoelende effecten heeft voor het Klokhuis zelf, zou dit ook niet inspirerend kunnen werken voor mensen uit de buurt? En zo een bijdrage kunnen leveren aan meer waterbewust gedrag in de wijk? Vier HU-studenten Communicatie hebben zich voor het Waterschap Vallei en Veluwe en Impact033 dit voorjaar over deze vraag gebogen.

Wat is waterbewust gedrag eigenlijk?

Best een lastige vraag: de term “waterbewust gedrag” klinkt wat ambtelijk. Als je mensen ernaar vraagt denken ze al gauw aan minder drinkwater verspillen. Drinkwater is echter het “domein” van de drinkwaterbedrijven. Het Waterschap definieert het breder, want zij richten zich op schoon, genoeg en veilig water. Dit betekent voorbereid zijn op weersextremen (zowel wateroverlast en droge, hete zomers als noodsituaties zoals een dijkdoorbraak) én het bevorderen van een gezond watersysteem (o.a. vrij van vervuiling, beter gebruik van zoet- en regenwater). Het waterschap zelf doet wat ze kan – van dijken en sluizen tot voorlichting. Maar met het extremere weer is het noodzakelijk dat iedereen zijn steentje bijdraagt en zich voorbereid. Concreet handelingsperspectief is er voldoende: groene tuinen, gevels en daken, opvang van regenwater van daken in watervangers, afspraken maken met je straat over wie wat doet in noodsituaties…

Voortbouwen op bestaand onderzoek

Er lag voor deze studenten onderzoek waar ze op voort konden bouwen – een eerder traject had al in de wijk gekeken naar percepties en belemmeringen rond waterbewust gedrag en ook suggesties gedaan voor interventies. En ook landelijk is er al veel bekend over hoe mensen naar water kijken, en waar men bereid men is gedrag aan te passen.

Praktische adviezen van HU-studenten

De studenten voegden hier persoonlijke interviews in het Klokhuis+ en meer desk research aan toe. Hieruit concludeerden ze dat het thema water niet bepaald de eerste prioriteit is onder bezoekers van het Klokhuis, en gevoel van urgentie hiervoor ontbreekt. Mensen zijn wel creatief in het besparen van water, bijvoorbeeld met een emmer onder de douche voor als het water nog niet warm is, tot afgekoeld aardappelkookwater gebruiken om plantjes water te geven. Om gevoel van urgentie te creëren zien ze aanknopingspunten van om vanuit het Klokhuis sociale en educatieve sessies te organiseren.

Verder vinden de studenten dat overtuigende communicatie zowel positief als persoonlijk moet zijn in deze wijk, en liefst zo praktisch mogelijk. In hun gedegen advies gebruiken ze een sales-funnel model om de communicatie effectief te laten landen en succesvol gedrag te stimuleren: touch-tell-sell-care. Ofwel – echte gedragsverandering bouw je langzaam op door vertrouwen te winnen en de verandering goed te begeleiden.

Waardering en nieuwe stappen

Vanuit het Waterschap klonk herkenning en waardering voor het advies. Zij gaven aan in hun eigen communicatiestrategie ook “persoonlijker” te willen communiceren. Ook Fiona ziet meerdere haakjes: met de inrichting van Het Klokhuis Wijkcentrum+ als “noodpunt” waarover ze in gesprek is met de gemeente, en met de vergroeningsplannen die ze sowieso al heeft met de stenige buitenruimte om het wijkcentrum.

Ikzelf neem voor Impact033 de bevestiging mee dat de wijk een belangrijke broedplaats kan zijn van duurzaam gedrag, mits de instrumenten aansluiten op de directe belevingswereld van mensen in de wijk en samen met mensen in de wijk ontwikkeld en uitgevoerd worden.

Blik op de toekomst

Leila, Lisa, Annisa en Sasha kregen nog een leuke vraag ter afsluiting – wat zou jullie zelf motiveren om meer waterbewust gedrag te vertonen? Het doen van het project heeft hen in elk geval al bewuster gemaakt van hun eigen watergebruik. Daarnaast zijn voor hen korte filmpjes en influencers op TikTok en Insta favoriete kanalen. Goed om te weten! Voor nu zit hun opdracht erop. Een mooie toekomst met droge voeten gewenst voor jullie!

Dank aan Fiona Schussler voor de gastvrijheid en de mooie inzichten uit de wijk, aan Nouchka van Domburg, Phebe Kloos, Patricia Flint en Heleen Wammes van het Waterschap Vallei en Veluwe voor jullie belangrijke onderzoeksvraag, en aan Tessa Wilmink voor de begeleiding vanuit Scompany van de Hogeschool Utrecht. Wordt vervolgd!

Volg Impact033

Volg ons op Instagram, Facebook of LinkedIn om op de hoogte te blijven van het laatste nieuws. Meld je aan voor de nieuwsbrief als je het nieuws over impact in de regio 033 in je digitale brievenbus wilt ontvangen.

Lees verder